دستیارهای هوش مصنوعی اقتصاد دیجیتال را متحول می‌کنند؟

به گزارش گروه انلاین روزنامه دنیای اقتصاد، دستیارهای شخصی هوش مصنوعی در آستانه متحول کردن اقتصاد دیجیتال قرار دارند، اما پیش از آن باید ثابت کنند که هم برای کاربران امن هستند و هم برای کسب وکارها آورده ای واقعی دارند. به نوشته اکونومیست، سیلیکون ولی سال هاست رویای ساخت دستیار دیجیتالی را در سر می پروراند که بتواند بار کارهای شخصی ملال آور و وقت گیر را از دوش کاربران بردارد. تصویرسازی های سینما، مثل سامانه هوشمند «جارویس» در فیلم های مرد آهنی، سطح انتظارات را به شدت بالا برده بود. اپل در سال ۲۰۱۰ با همین هدف دستیار صوتی «سیری» را خرید، اما در عمل مشخص شد که این سامانه به شکل ناامیدکننده ای دست وپاچلفتی و ناکارآمد است. اکنون و در میانه موج سنگین سرمایه گذاری در هوش مصنوعی، به نظر می رسد دوران دستیارهای شخصی هوشمند یا همان «ایجنت ها» سرانجام فرا رسیده است. طی دو ماه گذشته، شرکت متا و استارت آپ «اینستینکت» با سروصدای فراوان دو نمونه از این ربات ها را روانه بازار کرده اند. دستیارهای اینستینکت که از طریق پیام رسان آی مسیج اپل یا واتس اپ در دسترس هستند، همین حالا هم کارهایی نظیر دریافت کارت پرواز، شکار بلیت کنسرت های تکمیل ظرفیت شده و هماهنگی قرار شام با دوستان را برای کاربران انجام می دهند. دستیار شرکت متا با نام «میوز» نیز قابلیت های مشابهی دارد و کاربران می توانند از طریق واتس اپ، مرورگر وب، اپلیکیشن موبایل و از اواخر سال جاری میلادی از طریق عینک های هوشمند متا به آن دسترسی پیدا کنند. ام جی سیگلر، سرمایه گذار و تحلیلگر فناوری، معتقد است تفاوت اصلی این نسل با دستیارهای دیجیتال قدیمی در کنشگری آن هاست. این ربات های جدید به جای اینکه منتظر دستورات صریح کاربر بمانند، خودشان پیش قدم می شوند و کارها را جلو می برند. نوآ شین، بنیان گذار ۲۴ ساله استارت آپ اینستینکت، می گوید این محصول دقیقا همان کاری را می کند که همه ما از هوش مصنوعی انتظار داریم. استقبال از این ابزارها با سرعتی خیره کننده رو به افزایش است. شین پیش بینی می کند که تا چند سال آینده، هر کاربری در جهان که به اینترنت متصل باشد به محصولی مشابه اینستینکت دسترسی خواهد داشت. با این حال، شرکت های توسعه دهنده برای فراگیر کردن این دستیارها باید موانع متعددی را پشت سر بگذارند. دغدغه های امنیتی، میزان خطاپذیری این ابزارها و همچنین بی میلی برخی شرکت های بزرگ برای باز کردن پای این ربات ها به سامانه هایشان، مهم ترین چالش های پیش رو به شمار می روند. اینستینکت و متا دو مسیر کاملا متفاوت را برای جذب کاربر در پیش گرفته اند، اما هر دو به موفقیت های چشمگیری دست یافته اند. ورود به اینستینکت تنها با دعوت نامه دوستان یا خروج از فهرست انتظار ممکن است. با وجود این محدودیت، شمار کاربران این پلتفرم روزانه حدود ۱۰درصد رشد می کند. راز ماندگاری مخاطبان نیز در سادگی کار با این ابزار نهفته است. به گفته این استارت آپ، حدود نیمی از ثبت نام کنندگان پس از گذشت ماه اول، همچنان دست کم هفته ای یک بار سراغ آن می روند. کار کشیدن از دستیارهای اینستینکت به سادگی فرستادن یک پیام کوتاه است و ربات پس از دریافت دستور، گزارش پیشرفت کار را مرحله به مرحله به کاربر اطلاع می دهد. اگر اینستینکت به یک مهمانی خصوصی و اشرافی شباهت دارد، میوز حکم یک گردهمایی بزرگ و عمومی را دارد که درهایش به روی تمام ساکنان آمریکا و کانادا باز است. آمارها نشان می دهد که این گردهمایی حسابی شلوغ شده و پای کاربران به آن باز مانده است. بر اساس داده های موسسه «سنسور تاور»، اپلیکیشن میوز از زمان عرضه در حدود یک ماه پیش، بیش از ۱۰ میلیون بار دانلود شده است. برای درک بزرگی این رقم کافی است بدانیم چت جی پی تی که آغازگر سونامی کنونی هوش مصنوعی بود، زمانی که نسخه موبایل خود را شش ماه پس از نسخه وب روانه بازار کرد، در بازه زمانی مشابه تنها ۳.۷ میلیون دانلود داشت. نرخ ماندگاری کاربران در میوز نیز تقریبا هم تراز با چت جی پی تی گزارش شده است. تنگنای اعتماد و کابوس خطاهای محاسباتی با این همه، راضی کردن کاربران به واگذاری اطلاعات شخصی شان کار ساده ای نیست. دستیارهای هوشمند برای اینکه کارایی واقعی خود را نشان دهند به اطلاعات خصوصی نیاز دارند و بدون دسترسی به تقویم کاری یا کارت بانکی کاربر، چیزی فراتر از یک چت بات معمولی نخواهند بود. برخی کارشناسان فناوری هشدار می دهند که این ربات ها می توانند کاربران را در برابر تهدیدهای نوظهوری مانند «تزریق پرامپت» بی دفاع بگذارند. در این شگرد، هکرها دستورات مخربی را لابه لای کدهای یک وب سایت پنهان می کنند تا هوش مصنوعی را هنگام خواندن صفحه فریب دهند و به انجام کارهای ناخواسته وادار سازند. البته شرکت های فناوری این نگرانی ها را جدی گرفته اند. متا برای هر کاربر میوز یک سرور اختصاصی در نظر گرفته است تا داده های او را نگهداری و دستیارش را مدیریت کند. این شرکت همچنین شگردهای مختلفی را برای مقابله با حملات تزریق پرامپت به میوز آموزش داده است، هرچند برخی پژوهشگران امنیت سایبری معتقدند این سامانه هنوز هم در برابر دستورات مخرب آسیب پذیر است. شرکت اینستینکت جزییات کمتری از سپرهای امنیتی خود فاش کرده، اما شین تاکید دارد که زیرساخت این سرویس بر پایه این اصل بنا شده است که اختیار کامل داده ها همیشه در دست خود کاربر باشد. فراتر از بحث امنیت، این هراس وجود دارد که دستیارهای شخصی از سر ناآگاهی و خطاهای محاسباتی دسته گل های بزرگی به آب بدهند. متا پذیرفته است که میوز مصون از خطا نیست و به همین خاطر، حصارهای حفاظتی متعددی را برای مهار خسارات احتمالی تعبیه کرده است. با این حال، طبیعی است که بسیاری از کاربران تا زمانی که از عملکرد عاقلانه دستیار خود مطمین نشوند، جرات نکنند اطلاعات کارت بانکی شان را در اختیار آن بگذارند. تجربه نشان می دهد که کار کردن مستمر با این ابزارها به مرور زمان اعتمادساز می شود. حدود ۴۰ درصد از کاربران اینستینکت ظرف سه هفته اول کارت اعتباری خود را به حسابشان متصل می کنند. علاوه بر این، اینستینکت و متا با همکاری شرکت خدمات پرداخت «استرایپ»، کیف پول دیجیتالی را طراحی کرده اند که به کاربران اجازه می دهد بدون وارد کردن مستقیم اطلاعات بانکی خود خرید کنند. این راهکار می تواند خیال بسیاری از کاربران مردد را آسوده کند. مقاومت غول های تجارت آنلاین در برابر مشتریان رباتیک چالش بزرگ دیگر برای سازندگان این ربات ها، جلب رضایت سایر کسب وکارها برای همکاری با دستیارهای هوشمند است. برخی شرکت ها با آغوش باز به استقبال این روند رفته اند. پلتفرم تجارت الکترونیک «شاپیفای» در حال هموار کردن مسیر است تا دستیارهای اینستینکت و میوز بتوانند به راحتی از شبکه فروشندگان این پلتفرم خرید کنند. متا نیز همکاری هایی را با غول خرده فروشی والمارت، سرویس تحویل خریدهای سوپرمارکتی «اینستاکارت» و سامانه رزرواسیون سفر «اکسپدیا» کلید زده است. در مقابل، شرکت های دیگری هستند که هنوز روی خوشی به این فناوری نشان نداده اند. برای نمونه، آمازون فعلا درهای خود را به روی هر دو دستیار اینستینکت و میوز بسته است. این غول تجارت الکترونیک بخش بزرگی از سود خود را از نمایش تبلیغات به کاربران به جیب می زند و در حال حاضر نیازی به ترافیک اضافی ناشی از حضور ربات های خریدار ندارد. آمازون همچنین از اینکه متا پیش از رونمایی میوز هیچ هماهنگی یا اطلاع رسانی قبلی با این شرکت انجام نداده، گلایه کرده است. برخی مدیران سیلیکون ولی ترجیح می دهند پیش از باز کردن دروازه سامانه های خود به روی دستیارهای شخصی، دست نگه دارند و مسیر تکامل این فناوری را رصد کنند. در همین حین، سازندگان ربات ها سرگرم رایزنی برای جلب نظر آن ها هستند. شین از پلتفرم های رزرو رستوران مثال می زند که اینستینکت توانسته رضایت برخی از آن ها را جلب کند. این استارت آپ تعهد داده است جلوی ربات هایش را بگیرد تا برای یک کاربر به طور هم زمان ده ها میز رزرو نکنند که بعدا همه را به جز یکی لغو نمایند. حتی اندی جسی، مدیرعامل آمازون نیز درها را به طور کامل نبسته و پیش تر ابراز امیدواری کرده بود که در نهایت توافقی منصفانه حاصل شود تا این دستیارها بتوانند در بازار آمازون فعالیت کنند. اگر قرار باشد دستیارهای شخصی به یک کسب وکار پایدار و سودآور تبدیل شوند، رسیدن به چنین توافق هایی حیاتی خواهد بود. مارک زاکربرگ اعلام کرده است که مدل درآمدی میوز ترکیبی از فروش اشتراک و دریافت کارمزد از تراکنش هایی خواهد بود که این دستیار جوش می دهد. شین نیز بر این باور است که در نهایت بخش عمده خریدهای آنلاین از کانال دستیارهای شخصی انجام خواهد شد. اینکه کدام شرکت بیشترین سهم را از این بازار نوظهور به چنگ می آورد، هنوز مشخص نیست. اینستینکت تاکنون ۱.۴ میلیارد دلار سرمایه جذب کرده است. این رقم برای یک استارت آپ یک ساله سرمایه هنگفتی به حساب می آید، اما در برابر خزانه عظیم متا قطره ای در دریاست. شرکت های اوپن ای آی و گوگل نیز دستیارهای شخصی مخصوص به خود را دارند. هرچند این محصولات فعلا بیشتر برای مشتریان سازمانی و تجاری طراحی شده اند تا کاربران عادی، اما هیچ بعید نیست که در آینده دامنه هدف خود را گسترش دهند. پلتفرم اجاره اقامتگاه «ایربان بی» نیز که می خواهد به یک درگاه جامع برای تمام خدمات سفر تبدیل شود، اعلام کرده است که سال آینده میلادی دستیار شخصی خود را رونمایی خواهد کرد. در این ماراتن نباید از اپل غافل شد که در ماه ژوین دستی به سر و روی سیری کشید و آن را بازطراحی کرد. دستیار جدید اپل نسبت به گذشته کمتر اشتباه می کند، اما همچنان از قابلیت های مستقل و خودکار ربات هایی که این روزها دل کاربران را برده اند، بی بهره است. شاید بد نباشد سازنده آیفون همین حالا دست به کار شود و پیامی به اینستینکت بفرستد.