محاسبه خسارت تأخیر تأدیه چک
بر اساس مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی، مبلغ چک یا بدهی از سال سررسید تا امروز با شاخص قیمتها بهروز میشود.
مبلغ بهروزشده
تومان
خسارت تأخیر تأدیه
تومان — ضریب برابر
محاسبه برای سالهای ۱۳۹۸ به بعد انجام میشود. برای سررسیدهای قدیمیتر، مبنا جدول شاخص سالانهٔ بانک مرکزی است.
این ابزار برآورد اولیه میدهد و جایگزین نظر کارشناس رسمی دادگستری نیست.
خسارت تأخیر تأدیه یعنی چه؟
وقتی بدهیای سر موعد پرداخت نمیشود، پولی که چند سال بعد پرداخت میشود همان ارزش قبلی را ندارد. مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی این کاهش ارزش را جبران میکند: مبلغ بدهی متناسب با تغییر شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی از سال سررسید تا زمان پرداخت بهروز میشود.
این «سود» نیست. سود، بهرهای است که طرفین بابت استفاده از پول توافق میکنند؛ خسارت تأخیر تأدیه صرفاً جبران تورم است و به همین دلیل با شاخص قیمتها حساب میشود، نه با نرخ توافقی.
سه شرطی که باید جمع باشد
- بدهی وجه رایج باشد — تعهد به پول، نه به کالا یا خدمت.
- طلبکار مطالبه کرده باشد — با اظهارنامه، دادخواست یا هر شکل رسمی دیگر.
- بدهکار با وجود تمکن، نپرداخته باشد — یعنی توان پرداخت داشته و خودداری کرده است.
جمع بودن این شرایط را دادگاه تشخیص میدهد؛ عددی که اینجا میبینید فرض میکند شرایط برقرار است.
یک مثال
سوالهای پرتکرار
خسارت تأخیر تأدیه چطور محاسبه میشود؟
بر اساس مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی، مبلغ بدهی بر اساس نسبت شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی سال پرداخت به سال سررسید بهروز میشود. تفاوت مبلغ بهروزشده با مبلغ اولیه، همان خسارت تأخیر تأدیه است.
آیا خسارت تأخیر تأدیه به هر بدهی تعلق میگیرد؟
خیر. مادهٔ ۵۲۲ سه شرط دارد: بدهی وجه رایج باشد، طلبکار آن را مطالبه کرده باشد، و بدهکار با وجود تمکن مالی از پرداخت خودداری کرده باشد. تشخیص این شرایط با دادگاه است.
مبنای محاسبه، شاخص کدام سال است؟
شاخص سال سررسید (زمانی که چک برگشت خورده یا بدهی مطالبه شده) در مقایسه با شاخص زمان پرداخت یا زمان صدور حکم. هرچه فاصله بیشتر باشد، ضریب بزرگتر است.
تفاوت خسارت تأخیر تأدیه با سود چیست؟
سود، بهرهای است که بابت استفاده از پول توافق میشود. خسارت تأخیر تأدیه جبران کاهش ارزش پول در اثر تورم است، نه سود؛ به همین دلیل با شاخص قیمتها حساب میشود نه با نرخ توافقی.
چرا محاسبهٔ سالهای قبل از ۱۳۹۸ انجام نمیشود؟
چون سری شاخصی که این سایت نگهداری میکند از سال ۱۳۹۸ شروع میشود. برای سالهای قبلتر باید به جدول رسمی بانک مرکزی مراجعه کنید؛ عدد تخمینی در پروندهٔ حقوقی به کارتان نمیآید.
این عدد در دادگاه پذیرفته میشود؟
مبنای رسمی، شاخص اعلامی بانک مرکزی و نظر کارشناس رسمی دادگستری است. این صفحه ابزار برآورد است تا پیش از طرح دعوا تصویری از رقم داشته باشید، نه جایگزین محاسبهٔ رسمی.