هر ماه با استفاده از رشد نقدینگی M2، تفاضل تورم ایران و آمریکا (PPP) و رشد پایه پولی یک بازه «ارزش منصفانه» برای دلار محاسبه میشود. فاصله بین نرخ بازار و سقف این بازه، معیار «حباب سیاسی» است — نه پیشبینی کوتاهمدت.
روند تاریخی — دلار آمریکا
جدول تاریخی — دلار آمریکا
| ماه | کف منصفانه | ارزش منصفانه | سقف منصفانه | نرخ بازار | انحراف | وضعیت |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1405/03 | 158,040 | 185,930 | 213,819 | 173,227 | -6.8٪ | منصفانه |
| 1405/02 | 151,999 | 178,822 | 205,646 | 172,729 | -3.4٪ | منصفانه |
| 1405/01 | 148,318 | 174,492 | 200,666 | 171,500 | -1.7٪ | منصفانه |
| 1404/12 | 144,466 | 169,960 | 195,454 | 170,000 | +0٪ | منصفانه |
| 1404/11 | 140,882 | 165,744 | 190,605 | 168,500 | +1.7٪ | منصفانه |
| 1404/10 | 137,469 | 161,728 | 185,987 | 167,000 | +3.3٪ | منصفانه |
| 1404/09 | 133,437 | 156,985 | 180,532 | 163,000 | +3.8٪ | منصفانه |
| 1404/08 | 130,854 | 153,946 | 177,038 | 152,000 | -1.3٪ | منصفانه |
| 1404/07 | 127,705 | 150,241 | 172,777 | 138,000 | -8.1٪ | منصفانه |
| 1404/06 | 124,659 | 146,657 | 168,656 | 125,000 | -14.8٪ | منصفانه |
| 1404/05 | 119,572 | 140,673 | 161,774 | 115,000 | -18.3٪ | ارزان |
| 1404/04 | 114,673 | 134,909 | 155,146 | 105,000 | -22.2٪ | ارزان |
| 1404/03 | 110,077 | 129,502 | 148,928 | 95,000 | -26.6٪ | ارزان |
| 1404/02 | 105,679 | 124,328 | 142,977 | 88,000 | -29.2٪ | ارزان |
| 1404/01 | 101,377 | 119,268 | 137,158 | 82,000 | -31.2٪ | ارزان |
| 1403/12 | 97,414 | 114,604 | 131,795 | 78,000 | -31.9٪ | ارزان |
| 1403/11 | 93,658 | 110,186 | 126,714 | 75,000 | -31.9٪ | ارزان |
| 1403/10 | 90,102 | 106,003 | 121,903 | 72,000 | -32.1٪ | ارزان |
| 1403/09 | 85,751 | 100,884 | 116,017 | 74,000 | -26.6٪ | ارزان |
| 1403/08 | 82,454 | 97,005 | 111,556 | 72,000 | -25.8٪ | ارزان |
| 1403/07 | 79,341 | 93,343 | 107,344 | 67,000 | -28.2٪ | ارزان |
| 1403/06 | 76,397 | 89,879 | 103,361 | 61,000 | -32.1٪ | ارزان |
| 1403/05 | 73,598 | 86,586 | 99,574 | 59,000 | -31.9٪ | ارزان |
| 1403/04 | 72,257 | 85,008 | 97,760 | 58,000 | -31.8٪ | ارزان |
روش محاسبه ارزش منصفانه
ارزش منصفانه ارز یک عدد قطعی نیست — یک بازه است. رشدتو هر ماه این بازه را از سه متغیر کلان محاسبه میکند و یک کف، میانه و سقف منصفانه ارائه میدهد.
تفاضل تورم — نظریه PPP
نظریه برابری قدرت خرید (Purchasing Power Parity) میگوید نرخ ارز باید بهتناسب اختلاف تورم دو کشور تغییر کند. اگر تورم ایران سالانه ۴۵٪ و آمریکا ۳٪ باشد، دلار باید حدود ۴۲٪ گرانتر شود تا قدرت خرید واقعی حفظ شود. این معیار پایه مدل ماست.
رشد نقدینگی M2
حجم پول در گردش (M2) ایران تاریخاً یکی از قویترین پیشبینیکنندههای نرخ ارز بوده. افزایش شارپ نقدینگی بدون رشد متناسب تولید، فشار تورمی ایجاد کرده و دلار را گران میکند. دادههای M2 از گزارشهای رسمی بانک مرکزی ایران استخراج میشوند.
رشد پایه پولی
پایه پولی که بانک مرکزی مستقیماً کنترل میکند، سریعترین سیگنال برای شتاب تورم است. رشد شارپ پایه پولی معمولاً ۳ تا ۶ ماه زودتر از تورم مصرفکننده نمایان میشود و در مدل ما بهعنوان پیشنگر کوتاهمدت لحاظ میشود.
منابع داده
- نقدینگی و پایه پولی — بانک مرکزی ایران
- نرخ تورم — مرکز آمار ایران
- نرخ بازار — پلتفرمهای تبادلی معتبر
تفسیر حباب
وقتی نرخ بازار از سقف بازه منصفانه بالاتر میرود، تفاوت را «حباب سیاسی–روانی» مینامیم. این حباب میتواند ماهها ادامه یابد اما تاریخاً در فازهای کاهش تنش برگشت به میانه بازه اتفاق افتاده.
سوالات رایج
ارزش منصفانه دلار چگونه محاسبه میشود؟
با ترکیب سه متغیر: تفاضل تورم ایران و آمریکا (PPP)، رشد نقدینگی M2، و رشد پایه پولی. هر ماه این سه شاخص بهروز میشوند و یک بازه کف–میانه–سقف محاسبه میشود.
آیا ارزش منصفانه همان پیشبینی قیمت دلار است؟
خیر. ارزش منصفانه یک تخمین بنیادی است نه پیشبینی. عوامل سیاسی، روانی، و تقاضای سفتهبازانه میتوانند نرخ بازار را ماهها از بازه منصفانه دور نگه دارند.
تفاوت «حباب سیاسی» با تورم چیست؟
تورم در خود مدل PPP لحاظ شده. «حباب» آن بخش از گرانی دلار است که از بنیادهای اقتصادی بیشتر است — معمولاً ناشی از تنشهای سیاسی، انتظارات، یا دلارسازی.
دادههای این صفحه از کجا میآیند؟
نقدینگی و پایه پولی از گزارشهای رسمی بانک مرکزی ایران؛ نرخ تورم از مرکز آمار ایران؛ نرخ بازار از پلتفرمهای تبادلی معتبر. دادهها ماهانه بهروزرسانی میشوند.
این محاسبه یک تخمین بنیادی است، نه پیشبینی قطعی. عوامل سیاسی، روانی، و نوسانات کوتاهمدت در آن لحاظ نشدهاند. برای تصمیمگیری استراتژیک، نه توصیه سرمایهگذاری.
قیمت لحظهای ارز و طلا
نرخ زنده دلار، یورو، سکه و طلا از بازار آزاد
تبدیل ارز به تومان
محاسبه آنی تبدیل ارز، طلا و سکه به تومان
سلب مسئولیت: اطلاعات این صفحه صرفاً جنبه اطلاعرسانی دارد و توصیه سرمایهگذاری نیست. سرمایهگذاری با ریسک همراه است و عملکرد گذشته ضامن بازده آینده نیست. اطلاعات بیشتر